مقاتل گفت : سبب نزول آيت آن بود كه ، بعضى مشركان عرب شنيدند كه [ رسول - عليه السّلام - خلق را دعوت مىكند با خدايى به نام « اللَّه » . آنگه شنيدند كه ] ( 1 ) او خداى را مىخواند به « رحمان » و « رحيم » . گفتند : نه محمّد دعوى مىكند كه من يك خداى را مىخوانم و يك خداى را مىپرستم كه اللَّه است ؟ اكنون رحمان كيست و رحيم ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : خداى را نامهاى نيكوست او را به آن بخوانى . و « حسنى » تأنيث احسن باشد كه افعل تفضيل بود ، كالكبرى و الصّغرى في ( 2 ) تأنيث الاكبر و الاصغر . و ابو هريره روايت كرد كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت : انّ للَّه تسعة و تسعين اسماء مائة غير واحد من احصاها كلَّها دخل الجنّة ، گفت : خداى را - جلّ جلاله - نود و نه نام است - صد كم يك - هر كه آن را بر شمارد و او را به آن بخواند به بهشت شود . اكنون بدان كه آن اسماء كه خداى را به آن بخوانند ، بعضى صفات است و بعضى نه صفات است . آنچه صفات است ، چون : قادر است و عالم و حىّ و موجود و مريد و كاره و مدرك ، و بعضى [ را ] ( 3 ) مرجع با اين صفات است ، چون : سميع و بصير و حكيم و مالك ، كه سميعى و بصيرى را مرجع با حىّ است و حكيمى را با عالمى و مالكى را با قادرى . و بعضى را صفات افعال گويند يعنى ( 4 ) از آن نام صفت فعل را باشد نه او را ، و آن چون : خالق و رازق ( 5 ) و منعم و متفضّل ( 6 ) و محيى و مميت است . قوله : * ( وَمِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ ) * ، حق تعالى در اين آيت وصف قومى كرد كه ايشان راهنمايان به حق و عادلاناند ، گفت : از آنان كه ما بيافريديم ايشان را ، امّتى و گروهى و طايفه‌اى هستند و « من » ، تبعيض را باشد ، و « من » موصوله است و ضميرى كه با « من » عايد باشد محذوف است . و تقدير آن است كه : و ممّن [ 7 - پ ] خلقناهم و از آنان كه ما آفريديم ايشان را . و امّت ، اين جا فرقت است . * ( يَهْدُونَ بِالْحَقِّ ) * به حق هدايت كنند و راه نمايند . قتاده و ابن جريج

--> ( 1 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 2 ) . اساس : و ، كه با توجّه به نسخه آو ، تصحيح شد . ( 3 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 4 ) . اساس و مل : بعضى ، با توجه به ضبط ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 5 ) . همه نسخه بدلها ، بجز مل : خالقى و رازقى . ( 6 ) . همه نسخها بدلها : مفضل .